"Dit doet iets met de stad." Hoe de Marathon Groningen meer is dan hardlopen: impact op economie, gezondheid en samenleving

NWO-subsidie van €9 miljoen voor ontwikkeling volgende generatie hersen-geïnspireerde computersystemen 29 april 2026 Nederland zet een belangrijke stap op weg naar energiezuinig computergebruik met een subsidie van € 9 miljoen uit het NWO-Kennis- en Innovatieconvenant (KIC) Langetermijnprogramma, toegekend aan het project ”10X-Factor(y): Towards a Dutch ecosystem for neuromorphic technologies.“ Het project wordt geleid door RUG-onderzoekers van CogniGron, een onderzoekscentrum dat extreem energiezuinige supercomputers ontwikkelt. In totaal zal het project een budget van 30 miljoen euro beheren, voornamelijk afkomstig van bedrijven en particuliere financiers. 10X-Factor(y) zal een nationaal ecosysteem voor neuromorfische technologieën tot stand brengen: een opkomend vakgebied dat nieuwe soorten computersystemen ontwerpt, geïnspireerd door de principes waarop onze hersenen gegevens verwerken. Door toonaangevende onderzoeksinstellingen, bedrijven en universiteiten samen te brengen, wil het initiatief de ontwikkeling versnellen van de volgende generatie computersystemen die vele malen energiezuiniger zijn dan huidige computers en realtime verwerking mogelijk maken. CogniGron, onderdeel van de Faculty of Science and Engineering van de RUG, leidt het consortium in samenwerking met partners zoals TNO, de Technische Universiteit Eindhoven, de Universiteit Twente, de Technische Universiteit Delft, de Radboud Universiteit en Astron. Daarnaast zijn hightechbedrijven betrokken, zoals Infineon, Innatera, Snap Inc., Synopsys, Batenburg Beenen, Sencure, IMChip, Oxford Instruments en OPT/NET. Samen zullen zij werken aan de volledige innovatieketen, van geavanceerde materialen, apparaten en chipontwerp tot systeemintegratie en toepassingen. Het doel is om de drempel te verlagen voor het toepassen van neuromorfische technologieën in praktische oplossingen. Daartoe is het programma opgezet rond zeven demonstrators uit de praktijk die zeven mogelijke toepassingen vertegenwoordigen, variërend van automatisering & robotica, gezondheidsmonitoring & diagnostiek tot veldsensoren. 10X-Factor(y) legt hiermee de basis voor het op de markt brengen van dergelijke nieuwe technologieën. Het is een unieke kans om in een tienjarig project te werken aan de uitdagingen die voor ons liggen. “Neuromorfische technologieën zijn al op de markt, waarbij Nederlandse bedrijven toonaangevend zijn in Europa. Om echter door te dringen op de wereldwijde gebruikersmarkt, moeten ze een betrouwbare, betaalbare en eenvoudig te integreren oplossing worden die urgente problemen oplost. 10X-Factor(y) wil die brug slaan”, legt Beatriz Noheda, hoofdonderzoeker van 10X-Factor(y), uit. Een onderzoeker aan het werk in het lab van CognigronToekomstbestendige computing geïnspireerd door de hersenen Moderne computing staat voor een cruciale uitdaging op het gebied van duurzaamheid. Kunstmatige intelligentie (AI) drijft de energievraag op tot niveaus die de capaciteit van datacenters nu al beperken en het elektriciteitsnet onder druk zetten. Het belemmert ook het gebruik van AI op plaatsen waar de stroomvoorziening beperkt is, zoals bij gezondheidssensoren of apparaten op afgelegen locaties. In plaats daarvan worden gegevens naar de cloud gestuurd, wat leidt tot ernstige privacyproblemen. Deze problemen kunnen niet worden aangepakt met stapsgewijze veranderingen, maar vereisen andere computerparadigma's zoals neuromorfisch computergebruik, dat inspiratie put uit de extreme energie-efficiëntie van de hersenen bij informatieverwerking. Deze aanpak bestaat uit het toepassen van een of meer van de principes die door de hersenen worden gebruikt: het gebruik van analoge signalen, de implementatie van asynchrone (op gebeurtenissen gebaseerde) verwerking, communicatie en informatie-codering via spikes en het dichter bij het geheugen brengen van de processor.Een ecosysteem voor onderzoek, onderwijs en industrie De KIC richt zich op programma's die maatschappelijke uitdagingen aanpakken waarmee Nederland wordt geconfronteerd. De resultaten moeten bijdragen aan het realiseren van economische kansen en daarom zijn private investeringen cruciaal. Van KIC-LTP-programma's wordt verwacht dat ze leiden tot langdurige en duurzame innovaties. Nederland bevindt zich in een unieke positie om de revolutie op het gebied van neuromorfisch computergebruik te leiden: Het is een van de weinige landen met expertise die de gehele neuromorfische waardeketen bestrijkt, ondersteund door bestaande initiatieven zoals NL-ECO, Mission 10x en de nieuw gevormde NC-NL-alliantie, evenals nationale onderzoeksprogramma's op het gebied van AI, computing, fotonica en halfgeleiders. Het 10X-Factor(y)-programma bouwt voort op deze basis door versnipperde inspanningen te integreren in een gecoördineerd, door de industrie aangestuurd ecosysteem. 10X-Factor(y) zal een geïntegreerde gemeenschap vormen die het bedrijfsleven verbindt met onderzoek en onderwijs. In de loop van tien jaar zal het prototypes ontwikkelen, nieuwe experts opleiden en toepassingen in de praktijk testen. Met gedeelde infrastructuur, co-designplatforms en kaders voor verantwoorde innovatie zal het programma Nederland op de kaart zetten als wereldleider op het gebied van duurzame, energie-efficiënte neuromorfische computing. Het College van Bestuur reageert op het nieuws: “Wij zijn erg trots dat de NWO gaat investeren in neuromorfische computing, dat begon met CogniGron in Groningen. Dit instituut is mogelijk gemaakt door een schenking van het Ubbo Emmius Fonds. De investering is een belangrijke boost voor onderzoek naar energiezuinige AI, wat hard nodig is voor de maatschappij.”Over CogniGron Het Groningen Cognitive Systems and Materials Center (CogniGron) is een toonaangevend multidisciplinair onderzoekscentrum aan de Rijksuniversiteit Groningen voor onderzoek en ontwikkeling op het gebied van neuromorfisch computergebruik. CogniGron is opgericht dankzij een grote schenking van het Ubbo Emmius Fonds. bron: rug.nl

De Zernikebrug in de Professor Uilkensweg is van maandag 4 mei 05.00 uur tot vrijdag 3 juli 06.00 uur afgesloten voor autoverkeer van oost naar west (vanuit Zernike richting Reitdiep). In de andere richting kan het verkeer wel over de brug. Fietsers kunnen in beide richtingen over de brug en ook bussen kunnen met begeleiding van verkeersregelaars blijven rijden. Omleidingsroutes Het autoverkeer vanuit Zernike richting Reitdiep en Zuidhorn wordt omgeleid via de noordelijke ringweg (N370) en de N355.Werkzaamheden De gemeente Groningen gaat groot onderhoud plegen aan de Zernikebrug. De brug bestaat uit twee brugdelen en er wordt steeds aan een deel gewerkt. Zo kan verkeer over het andere brugdeel blijven rijden. De rijrichting verandert tijdens de werkzaamheden niet, alleen verkeer richting Zernike kan gebruik maken van de brug. Bron artikel en foto: groningenbereikbaar.nl

De motor achter je prestatie Om te begrijpen waarom voeding zo belangrijk is, helpt het om naar de basis te kijken. “We hebben drie belangrijke macronutriënten: koolhydraten, eiwitten en vetten,” legt Van der Zwaan uit. “Eiwitten zijn vooral bouwstoffen: belangrijk voor herstel en spieropbouw. Maar als het gaat om presteren, zijn koolhydraten de sleutel.” Die koolhydraten vormen de belangrijkste brandstof tijdens intensieve inspanning. En daar zit meteen de uitdaging. “Je lichaam heeft maar een beperkte voorraad koolhydraten,” zegt ze. “Bij goed getrainde sporters is die voorraad na ongeveer anderhalf uur leeg. Daarna kun je simpelweg niet meer op dezelfde intensiteit doorgaan.” Of, zoals veel lopers het kennen: de man met de hamer. “Dat moment waarop je ineens geen energie meer hebt, komt vaak doordat die koolhydraattank leeg is,” zegt Van der Zwaan. “En dat geldt net zo goed voor recreatieve lopers.”Wanneer moet je eten tijdens het lopen? Voor wie zich voorbereidt op de Marathon Groningen of een halve of de 10 kilometer op 31 mei, is timing cruciaal. “Kijk niet alleen naar afstand, maar vooral naar duur,” adviseert Van der Zwaan. “Loop je langer dan een uur, dan moet je echt gaan nadenken over voeding onderweg.” Belangrijk detail: wacht niet tot het te laat is. “Je wilt voorkomen dat die tank leeg raakt. Begin daarom al binnen het eerste half uur met eten.” Wat je eet, verschilt per persoon. “Hardlopen maakt eten lastiger, omdat alles in beweging is. Daarom is mijn belangrijkste tip: oefen dit tijdens je trainingen.” Van gelletjes tot banaan, van dadels tot een simpele mueslireep: het kan allemaal. “Als er maar koolhydraten in zitten en het voor jou werkt.”Drinken: onderschat, maar cruciaal Naast voeding is ook hydratatie essentieel. “Zeker bij langere afstanden zie je dat vochttekort een grote rol speelt in prestatieverlies,” zegt Van der Zwaan. “Zelfs een klein percentage vochtverlies kan al effect hebben.” Toch is alleen water drinken niet altijd de beste keuze. “Je lichaam neemt vocht beter op als er ook suikers en zouten in zitten,” legt ze uit. “Daarom werken isotone dranken het best.” Dat hoeft overigens niet ingewikkeld of duur te zijn. “Je kunt het ook zelf maken: een beetje limonadesiroop, water en een snufje zout. Dan kom je al een heel eind.”Herstel: waar de winst zit Minstens zo belangrijk als voeding tijdens het lopen, is wat je daarna doet. “Trainen is eigenlijk vooral je spieren een beetje ‘kapotmaken’,” zegt Van der Zwaan. “Daarna wil je het sterker laten terugkomen. Dat proces heet supercompensatie.” Zonder goed herstel stokt die progressie. “Als je niet voldoende eet na een training, herstel je slechter en loop je het risico op overbelasting of vermoeidheid.” De oplossing is gelukkig simpel. “Zorg voor een combinatie van koolhydraten en eiwitten na je sportieve inspanning. Dat kan een maaltijd zijn, maar ook iets kleins als yoghurt met muesli en fruit, of een boterham met beleg.” En die verleidelijke borrel na het sporten? “Wacht daar even mee,” adviseert ze. “Eerst je herstel, daarna pas een eventueel biertje.”Begin bij de basis Voor veel lopers zit de grootste winst niet in dure supplementen of ingewikkelde schema’s, maar in de basis. “Sla geen maaltijden over en eet gevarieerd,” zegt Van der Zwaan. “Denk aan groenten, fruit en volkoren producten. Eigenlijk gewoon: eet normaal.” Dat klinkt simpel, maar in de praktijk gaat het daar vaak mis. “De meest gemaakte fout is dat mensen te weinig eten. Zeker als ze meer gaan trainen.” Signalen als vermoeidheid, slecht herstel of ‘slappe benen’ kunnen daarop wijzen. “Dan is de eerste stap vaak: gewoon wat extra eten.”Drie tips voor lopers Tot slot heeft Van der Zwaan drie concrete adviezen voor iedereen die richting de Marathon Groningen traint: Train ook je voeding“Oefen tijdens je trainingen wat je eet en drinkt. Je wilt op de wedstrijddag geen verrassingen.” Eet onderweg op tijd“Begin al na een half uur en mik op ongeveer twee snacks per uur bij langere afstanden.” Zorg voor een sterke basis“Drie goede maaltijden per dag en voldoende koolhydraten maken het verschil.” En misschien wel de belangrijkste: blijf niet alleen met vragen of zorgen rond je voeding rondlopen. “Als je merkt dat voeding veel stress oplevert of je twijfelt over wat goed is, zoek hulp,” zegt Van der Zwaan. “Een sportdiëtist kan heel laagdrempelig met je meekijken.”Reeks in aanloop naar Marathon powered by Campus Groningen Dit artikel is het laatste onderdeel van een kleine reeks van Campus Groningen over de voorbereiding op de Marathon Groningen powered by Campus Groningen op 31 mei 2026. In deze reeks delen we tips, verhalen en inzichten van lopers, trainers en experts over zowel de fysieke als mentale kant van het hardlopen, zodat deelnemers goed voorbereid en vol vertrouwen aan de start verschijnen. Lees hier meer: het artikel over de mentale voorbereiding op een marathon het artikel over het doel van het sponsorgeld van de Marathon het artikel over de hardloopclinics van de ACLO: Join the Ride het artikel over de maatschappelijke en economische impact van de marathon