De Rijksuniversiteit Groningen ontvangt samen met partners een NWO-subsidie van €9 miljoen voor de ontwikkeling van de volgende generatie energiezuinige computersystemen, geïnspireerd op het menselijk brein. Binnen het tienjarige project 10X-Factor(y) werkt CogniGron samen met universiteiten, kennisinstellingen en hightechbedrijven aan neuromorfische technologieën die AI sneller, slimmer en veel duurzamer moeten maken. Lees hieronder het hele artikel dat op de site van de RUG verscheen.
29 april 2026
Nederland zet een belangrijke stap op weg naar energiezuinig computergebruik met een subsidie van € 9 miljoen uit het NWO-Kennis- en Innovatieconvenant (KIC) Langetermijnprogramma, toegekend aan het project ”10X-Factor(y): Towards a Dutch ecosystem for neuromorphic technologies.“ Het project wordt geleid door RUG-onderzoekers van CogniGron, een onderzoekscentrum dat extreem energiezuinige supercomputers ontwikkelt. In totaal zal het project een budget van 30 miljoen euro beheren, voornamelijk afkomstig van bedrijven en particuliere financiers.
10X-Factor(y) zal een nationaal ecosysteem voor neuromorfische technologieën tot stand brengen: een opkomend vakgebied dat nieuwe soorten computersystemen ontwerpt, geïnspireerd door de principes waarop onze hersenen gegevens verwerken. Door toonaangevende onderzoeksinstellingen, bedrijven en universiteiten samen te brengen, wil het initiatief de ontwikkeling versnellen van de volgende generatie computersystemen die vele malen energiezuiniger zijn dan huidige computers en realtime verwerking mogelijk maken.
CogniGron, onderdeel van de Faculty of Science and Engineering van de RUG, leidt het consortium in samenwerking met partners zoals TNO, de Technische Universiteit Eindhoven, de Universiteit Twente, de Technische Universiteit Delft, de Radboud Universiteit en Astron. Daarnaast zijn hightechbedrijven betrokken, zoals Infineon, Innatera, Snap Inc., Synopsys, Batenburg Beenen, Sencure, IMChip, Oxford Instruments en OPT/NET. Samen zullen zij werken aan de volledige innovatieketen, van geavanceerde materialen, apparaten en chipontwerp tot systeemintegratie en toepassingen.
Het doel is om de drempel te verlagen voor het toepassen van neuromorfische technologieën in praktische oplossingen. Daartoe is het programma opgezet rond zeven demonstrators uit de praktijk die zeven mogelijke toepassingen vertegenwoordigen, variërend van automatisering & robotica, gezondheidsmonitoring & diagnostiek tot veldsensoren. 10X-Factor(y) legt hiermee de basis voor het op de markt brengen van dergelijke nieuwe technologieën. Het is een unieke kans om in een tienjarig project te werken aan de uitdagingen die voor ons liggen.
“Neuromorfische technologieën zijn al op de markt, waarbij Nederlandse bedrijven toonaangevend zijn in Europa. Om echter door te dringen op de wereldwijde gebruikersmarkt, moeten ze een betrouwbare, betaalbare en eenvoudig te integreren oplossing worden die urgente problemen oplost. 10X-Factor(y) wil die brug slaan”, legt Beatriz Noheda, hoofdonderzoeker van 10X-Factor(y), uit.
Een onderzoeker aan het werk in het lab van Cognigron
Moderne computing staat voor een cruciale uitdaging op het gebied van duurzaamheid. Kunstmatige intelligentie (AI) drijft de energievraag op tot niveaus die de capaciteit van datacenters nu al beperken en het elektriciteitsnet onder druk zetten. Het belemmert ook het gebruik van AI op plaatsen waar de stroomvoorziening beperkt is, zoals bij gezondheidssensoren of apparaten op afgelegen locaties. In plaats daarvan worden gegevens naar de cloud gestuurd, wat leidt tot ernstige privacyproblemen.
Deze problemen kunnen niet worden aangepakt met stapsgewijze veranderingen, maar vereisen andere computerparadigma's zoals neuromorfisch computergebruik, dat inspiratie put uit de extreme energie-efficiëntie van de hersenen bij informatieverwerking. Deze aanpak bestaat uit het toepassen van een of meer van de principes die door de hersenen worden gebruikt: het gebruik van analoge signalen, de implementatie van asynchrone (op gebeurtenissen gebaseerde) verwerking, communicatie en informatie-codering via spikes en het dichter bij het geheugen brengen van de processor.
De KIC richt zich op programma's die maatschappelijke uitdagingen aanpakken waarmee Nederland wordt geconfronteerd. De resultaten moeten bijdragen aan het realiseren van economische kansen en daarom zijn private investeringen cruciaal. Van KIC-LTP-programma's wordt verwacht dat ze leiden tot langdurige en duurzame innovaties.
Nederland bevindt zich in een unieke positie om de revolutie op het gebied van neuromorfisch computergebruik te leiden: Het is een van de weinige landen met expertise die de gehele neuromorfische waardeketen bestrijkt, ondersteund door bestaande initiatieven zoals NL-ECO, Mission 10x en de nieuw gevormde NC-NL-alliantie, evenals nationale onderzoeksprogramma's op het gebied van AI, computing, fotonica en halfgeleiders. Het 10X-Factor(y)-programma bouwt voort op deze basis door versnipperde inspanningen te integreren in een gecoördineerd, door de industrie aangestuurd ecosysteem.
10X-Factor(y) zal een geïntegreerde gemeenschap vormen die het bedrijfsleven verbindt met onderzoek en onderwijs. In de loop van tien jaar zal het prototypes ontwikkelen, nieuwe experts opleiden en toepassingen in de praktijk testen. Met gedeelde infrastructuur, co-designplatforms en kaders voor verantwoorde innovatie zal het programma Nederland op de kaart zetten als wereldleider op het gebied van duurzame, energie-efficiënte neuromorfische computing.
Het College van Bestuur reageert op het nieuws: “Wij zijn erg trots dat de NWO gaat investeren in neuromorfische computing, dat begon met CogniGron in Groningen. Dit instituut is mogelijk gemaakt door een schenking van het Ubbo Emmius Fonds. De investering is een belangrijke boost voor onderzoek naar energiezuinige AI, wat hard nodig is voor de maatschappij.”
Het Groningen Cognitive Systems and Materials Center (CogniGron) is een toonaangevend multidisciplinair onderzoekscentrum aan de Rijksuniversiteit Groningen voor onderzoek en ontwikkeling op het gebied van neuromorfisch computergebruik. CogniGron is opgericht dankzij een grote schenking van het Ubbo Emmius Fonds.
bron: rug.nl
Tijdens het New Energy Forum op de Zernike Campus werden gisteren de Entrance Awards uitgereikt: een jaarlijks moment waarop veelbelovende innovaties in de energietransitie in de schijnwerpers staan. De editie van 2026 bracht een breed palet aan vernieuwers samen.
Hoe verduurzamen we miljoenen woningen zonder bewoners op kosten te jagen of complete wijken tegelijkertijd op de schop te nemen? Met die vraag hielden onderzoekers van DNV zich de afgelopen anderhalf jaar bezig op Campus Groningen. Het resultaat is op donderdag 18 juni gepresenteerd: een proof-of-concept van een multi-fuel cv-ketel die automatisch kan schakelen tussen verschillende duurzame gassoorten.
Het UMCG Transplantatiecentrum op de Healthy Ageing Campus ontwikkelt een Organ Assessment & Repair Center (ARC): een expertcentrum waar onderzoek, technologie en klinische zorg rondom orgaantransplantatie samenkomen.
